Tại sao 고등어 là “cá quốc dân” trên bàn ăn của người Hàn Quốc?

Ở Hàn Quốc, nếu hỏi một loại cá nào xuất hiện thường xuyên nhất trên mâm cơm gia đình, trong quán ăn bình dân lẫn siêu thị, thì câu trả lời gần như chắc chắn là 고등어 (godeungeo). Không cần cầu kỳ, không cần đắt đỏ, nhưng lại đủ ngon, đủ bổ và đủ quen để trở thành “cá quốc dân” (국민생선) suốt nhiều thế hệ.

1. “Lúa mạch của đại dương”: 고등어 là ai?

Về mặt sinh học, 고등어 (godeungeo) thuộc nhóm cá thu chub mackerel, tên khoa học là Scomber japonicus, tên tiếng Anh là chub mackerel. Trong tiếng Việt, người ta thường gọi là cá saba hoặc cá thu Nhật Bản, thuộc nhóm cá thu Thái Bình Dương, thịt mềm, béo và giàu dinh dưỡng.

Đây là loài cá sống theo đàn, thuộc nhóm cá biển nhiều dầu, nên phần thịt đặc biệt giàu acid béo omega‑3.

Trong lịch sử Hàn Quốc, 고등어 từng không phải là món ăn phổ biến. Thời Joseon (조선 시대), do kỹ thuật bảo quản hạn chế, cá biển nhiều dầu như cá thu rất dễ hỏng và thường chỉ xuất hiện trong tầng lớp quý tộc hoặc các vùng ven biển. Mãi đến thời kỳ cận đại và sau chiến tranh, khi kỹ thuật đánh bắt, đông lạnh và vận chuyển phát triển, 고등어 mới thực sự bước vào bữa ăn hằng ngày của người dân.

Nhờ giá rẻ, dễ mua, dễ chế biến, 고등어 dần được ví như “lúa mạch của đại dương”: một loại thực phẩm bình dân nhưng đã nuôi sống rất nhiều gia đình Hàn Quốc (한국).

Đấu giá 고등어 trong chợ hải sản ở Hàn Quốc, cá còn tươi vừa lấy từ tàu cá xuống.

2. Kho dinh dưỡng vô giá trong một khúc cá thu

Điều làm 고등어 đặc biệt không chỉ là lịch sử, mà còn là giá trị dinh dưỡng.

• Cá thu (mackerel) rất giàu DHA và EPA - hai acid béo omega‑3 quan trọng.

• DHA hỗ trợ phát triển và duy trì chức năng não bộ.

• EPA giúp cải thiện tuần hoàn máu, tốt cho tim mạch.

Chính vì vậy, 고등어 thường xuyên xuất hiện trong:

• Thực đơn học đường (학교 급식)

• Bữa cơm gia đình hằng ngày

• Chế độ ăn của người lớn tuổi cần chăm sóc tim mạch và não bộ

Với người Việt đang sống tại Hàn Quốc, 고등어 cũng là một lựa chọn “ngon - bổ và tương đối rẻ” rất dễ tìm thấy ở các siêu thị lớn, chợ truyền thống (시장) hay cửa hàng tiện lợi.

3. Những món “quốc dân” từ 고등어 trong ẩm thực Hàn

Trong ẩm thực Hàn Quốc, 고등어 được biến tấu thành rất nhiều món quen thuộc:

• 고등어구이 (godeungeo gui) - cá thu nướng muối đơn giản nhưng đậm vị, có mặt rất thường xuyên trên bàn ăn gia đình.

• 고등어조림 (godeungeo jorim) - cá thu kho cay với củ cải (무), nước sốt đậm đà ăn kèm cơm nóng rất đưa cơm.

• 고갈비 (gogalbi) - cá thu nướng sốt cay ngọt, phần thịt cá được tẩm ướp gia vị rồi nướng lên có màu nâu bóng, hơi giống “sườn cá”.

• 고등어김치찜 (godeungeo kimchi jjim) - cá thu hầm kimchi (김치), vị chua cay đậm chất ẩm thực gia đình Hàn.

• Ở một số vùng ven biển, người ta còn ăn 고등어회 (godeungeo hoe) - cá thu sống hoặc gần sống, nhưng món này thường dành cho người quen ăn hải sản tươi sống.

Chỉ với một loại cá, người Hàn đã tạo ra cả một “vũ trụ” món ăn, từ bữa cơm gia đình bình dị đến những quán nhậu (포장마차, 술집) đông khách.

4. Bí quyết nướng cá thu không tanh tại nhà

Nhiều người ngại nướng cá thu (mackerel) ở nhà vì sợ mùi tanh, nhưng thực ra chỉ cần vài mẹo nhỏ là có thể xử lý rất gọn:

• Trước khi nướng, rửa cá nhanh với nước muối loãng hoặc sữa để khử mùi tanh, sau đó lau thật khô.

• Nướng trên chảo hoặc lò với lửa vừa, có thể lót giấy bạc hoặc giấy nướng để hạn chế mùi bám vào khay.

• Thêm một lát gừng hoặc chút rượu nấu ăn (맛술, matsul) khi ướp hoặc nướng cũng giúp mùi cá dịu đi rõ rệt.

• Quan trọng nhất là không nướng quá lâu: vì cá thu nhiều dầu, nướng khô quá sẽ vừa tanh hơn, vừa mất độ ngậy và dễ cháy khét, không tốt cho sức khỏe.

Một set bữa ăn đơn giản “chuẩn Hàn” với 고등어 có thể là:

• 1 khúc 고등어구이 (cá thu nướng muối)

• Cơm trắng nóng

• Một–hai loại kimchi (김치) và vài món rau trộn (나물)

Là đã đủ ấm bụng cho một bữa trưa hay bữa tối gọn nhẹ.

Bibigo Cá thu nướng phi lê, 60g, 2 gói

(36.140) • 🚀 로켓프레시

★★★★★ Mua trên Coupang

5. Giải pháp cho người bận rộn: cá thu nướng rút xương Bibigo (비비고 순살 고등어구이)

Với nhịp sống bận rộn hiện nay, không phải ai cũng có thời gian sơ chế và nướng cá mỗi ngày. Vì vậy, các sản phẩm 고등어 nướng sẵn ngày càng được ưa chuộng, đặc biệt là những sản phẩm đạt giải Best Awards trên Coupang (쿠팡).

Nổi bật trong số đó là 비비고 순살 고등어구이 (Bibigo sun-sal godeungeo gui) - cá thu nướng rút xương của thương hiệu Bibigo (비비고, thuộc CJ제일제당).

• Đây là cá thu nướng phi lê, không xương, đóng gói khoảng 60g, rất tiện cho một bữa ăn nhanh.

• Sản phẩm được sản xuất trong nhà máy đạt chuẩn HACCP (해썹) - hệ thống quản lý an toàn thực phẩm do cơ quan chức năng Hàn Quốc chứng nhận.

• Có thể hâm nóng bằng lò vi sóng (전자레인지), chảo hoặc nồi chiên không dầu (에어프라이어) chỉ trong vài phút.

Điểm được nhiều người đánh giá cao là:

• Cá mềm, béo, không tanh, gia vị vừa phải

• Ăn cùng cơm trắng rất hợp

• Phần phi lê không xương giúp người lớn tuổi và trẻ em ăn dễ dàng hơn, không phải lo gỡ xương

Nhược điểm thường được nhắc đến là giá cao hơn cá tươi, nhưng đổi lại là sự tiện lợi và độ ổn định về chất lượng. Với những ngày bận rộn hoặc khi bạn cần một món cá “ăn chắc” mà không muốn đụng nhiều vào bếp, đây là lựa chọn được rất nhiều gia đình Hàn Quốc tin dùng.

6. Kết lại: Tại sao 고등어 vẫn là “cá quốc dân” của Hàn Quốc?

Từ một loài cá từng gắn với biển và lao động nặng nhọc, 고등어 đã trở thành biểu tượng của bữa cơm quốc dân Hàn Quốc (한국의 국민 생선).

Bình dị, quen thuộc nhưng chưa bao giờ tầm thường - vừa rẻ, vừa giàu dinh dưỡng, lại dễ chế biến theo vô số cách - đó chính là lý do vì sao đến hôm nay, 고등어 vẫn giữ được vị trí đặc biệt trên bàn ăn của người Hàn, và ngày càng được cộng đồng người Việt tại Hàn ưa chuộng như một “món quen” trong căn bếp xa nhà.