Chiến tranh Iran đang thay đổi Hàn Quốc như thế nào: từ giá xăng đến bán dẫn

Sáng ngày 14/3, người dân ở Hàn Quốc thức dậy với một thay đổi mà thế hệ trẻ chưa từng trải qua: giá xăng bị áp trần bởi chính phủ - lần đầu tiên sau 30 năm. Đây chỉ là một trong nhiều biện pháp mà Seoul buộc phải triển khai khi chiến tranh Iran tác động sâu rộng đến mọi ngóc ngách nền kinh tế lớn thứ 4 châu Á.

Từ trạm xăng đến nhà máy bán dẫn, từ kho dầu dự trữ đến hệ thống phòng thủ quốc gia - cuộc khủng hoảng đang làm thay đổi Hàn Quốc nhanh hơn bất kỳ ai dự đoán. Và với hơn 200.000 người Việt đang sống ở đây, những thay đổi này không phải chuyện trên tivi - mà là chuyện hằng ngày.

Giá xăng áp trần và xả kho dầu kỷ lục - chính phủ chạy đua với thời gian

Diễn biến giá dầu ở Hàn Quốc trong bối cảnh chiến tranh Iran làm gián đoạn nguồn cung

Từ ngày 14/3, chính phủ Hàn Quốc áp dụng hệ thống giá trần cho xăng dầu. Giá bán buôn xăng tối đa được ấn định ở mức 1.724 won/lít (khoảng 1,17 USD), giảm so với mức 1.833 won của ngày hôm trước. Mức giá trần sẽ được điều chỉnh 2 tuần một lần theo giá dầu thế giới.

Đây là lần đầu tiên sau 30 năm Hàn Quốc mới can thiệp trực tiếp vào giá nhiên liệu. Bộ trưởng Tài chính Koo Yun-cheol (구윤철) tuyên bố chính phủ sẽ "kiên quyết đối phó với các nỗ lực lợi dụng khủng hoảng để tăng giá quá mức".

Song song đó, Hàn Quốc cũng quyết định xả 22,46 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược - mức lớn nhất trong lịch sử nước này. Đây là phần trong thỏa thuận của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), theo đó các nước thành viên cùng giải phóng tổng cộng 400 triệu thùng nhằm ổn định thị trường. Tổng công ty Dầu khí Quốc gia (KNOC) đã kiểm tra sẵn sàng tại cơ sở lưu trữ Ulsan (울산).

Vì sao phải hành động gấp đến vậy? Hàn Quốc phụ thuộc gần hoàn toàn vào nhập khẩu năng lượng, với khoảng 70% dầu thô và 20% LNG đến từ Trung Đông. Khi eo biển Hormuz (호르무즈 해협) - tuyến vận chuyển 1/6 lượng dầu toàn cầu - gần như tê liệt vì chiến tranh, Hàn Quốc nằm trong nhóm nước chịu ảnh hưởng nặng nhất.

Nhà máy bán dẫn "khát điện" - ngành công nghiệp trụ cột bị đe dọa

Nhà máy chip bán dẫn ở Hàn Quốc - ngành công nghiệp trụ cột bị đe dọa khi giá năng lượng tăng vọt

Nhiều người nghĩ chiến tranh Iran chỉ liên quan đến giá xăng. Nhưng theo phân tích của Carnegie Endowment công bố ngày 13/3, cuộc xung đột còn là "vấn đề bán dẫn".

Các nhà máy sản xuất chip của Samsung và SK hynix ở Pyeongtaek (평택) và Icheon (이천) tiêu thụ lượng điện khổng lồ - tương đương cả một thành phố loại trung bình. Khi giá năng lượng tăng vọt, chi phí sản xuất chip tăng theo, đe dọa khả năng cạnh tranh của Hàn Quốc trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu với Mỹ và Đài Loan.

Không chỉ bán dẫn, chiến tranh đã phơi bày lỗ hổng cấu trúc sâu hơn: một nền kinh tế lớn thứ 4 châu Á có thể bị tê liệt chỉ vì một điểm nghẽn hàng hải duy nhất. Mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu và nhập khẩu năng lượng đang bộc lộ rủi ro nghiêm trọng.

Với người Việt làm việc trong các nhà máy điện tử, đây không phải tin tốt. Nếu chi phí sản xuất tăng, các doanh nghiệp có thể cắt giảm nhân sự hoặc giảm ca làm.

Điện hạt nhân - lối thoát hay canh bạc dài hạn?

Nhà máy điện hạt nhân ở Hàn Quốc - chính phủ đẩy nhanh xây lò phản ứng mới bên cạnh 26 lò đang vận hành

Cuộc khủng hoảng Iran đang trở thành chất xúc tác cho chương trình điện hạt nhân ở Hàn Quốc.

Với mức phụ thuộc lên đến 98% nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, chính phủ đang đẩy nhanh xây dựng các lò phản ứng hạt nhân mới, bên cạnh 26 lò đang vận hành. Đây là bước ngoặt đáng chú ý, bởi trước đó chính sách năng lượng vẫn còn nhiều tranh cãi giữa phe ủng hộ và phản đối hạt nhân.

Giới phân tích cho rằng đây là chiến lược hợp lý về dài hạn: điện hạt nhân ổn định, không phụ thuộc vào eo biển Hormuz, và phù hợp với mục tiêu giảm phát thải carbon. Tuy nhiên, việc xây lò phản ứng mới cần ít nhất 5-7 năm, trong khi khủng hoảng năng lượng đang xảy ra ngay bây giờ.

An ninh quốc gia - khi Mỹ chia lửa giữa hai mặt trận

Chiến tranh Iran không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế. Có thông tin rằng Mỹ đang điều chuyển hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD và các tài sản quân sự khác từ Hàn Quốc sang Trung Đông.

Tổng thống Lee Jae Myung (이재명) đã lên tiếng trấn an dư luận, thừa nhận rằng Mỹ có thể di chuyển khí tài dựa trên nhu cầu tác chiến, nhưng khẳng định Hàn Quốc có đủ năng lực tự răn đe Triều Tiên. Ông nhấn mạnh: an ninh quốc gia sẽ không bị ảnh hưởng bất kể Mỹ làm gì với lực lượng USFK (주한미군).

Đây là phát biểu mang tính trấn an quan trọng trong bối cảnh Triều Tiên liên tục khiêu khích. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn lo ngại về khoảng trống quân sự nếu Mỹ dàn trải lực lượng quá mỏng.

Dân chúng nghĩ gì? Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống cao kỷ lục

Bất chấp những khó khăn, cách xử lý khủng hoảng của chính phủ đang nhận được sự đánh giá tích cực. Theo khảo sát của Korea Gallup, Tổng thống Lee Jae Myung đạt tỷ lệ ủng hộ 65% - mức cao nhất kể từ khi nhậm chức.

Con số này được cho là nhờ hàng loạt quyết sách nhanh và quyết đoán: áp trần giá xăng, xả kho dầu dự trữ, soạn ngân sách bổ sung, và thành công trong ngoại giao với Mỹ qua dự luật đầu tư 350 tỷ USD. Trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt nhiều thách thức, đây là điểm sáng đáng kể cho chính phủ sau giai đoạn hậu Yoon Suk Yeol.

Nghiên cứu chính trị cho thấy trong giai đoạn khủng hoảng, hiệu ứng "tập hợp quanh lá cờ" (rally around the flag) thường làm tăng ủng hộ lãnh đạo trong ngắn hạn. Câu hỏi là liệu mức ủng hộ này có duy trì được khi tác động kinh tế kéo dài.

Người Việt ở Hàn Quốc cần biết gì?

Giá dầu biến động - Hàn Quốc buộc phải áp trần giá xăng và xả kho dầu dự trữ kỷ lục

Những diễn biến trên ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày:

• Giá xăng: Hệ thống giá trần có hiệu lực từ hôm nay 14/3. Mỗi lít xăng giảm khoảng 100 won so với trước. Nếu đi xe máy hoặc ô tô, đây là tin đáng mừng.

• Việc làm: Ngành điện tử và sản xuất có thể chịu áp lực cắt giảm nếu chi phí năng lượng tiếp tục tăng. Theo dõi thông tin từ công ty.

• Chuyển tiền: Đồng won đang mất giá, ảnh hưởng đến tỷ giá khi gửi tiền về Việt Nam.

• An ninh: Dù căng thẳng bán đảo tăng, chính phủ khẳng định tình hình vẫn được kiểm soát. Không cần hoang mang, nhưng nên nắm thông tin cập nhật.

Nguồn tham khảo:

• Reuters - Fuel Price Cap

• Carnegie Endowment - Semiconductor Impact

• The Diplomat - Nuclear Energy Push