Thảm sát Quan Đông: 6.661 người chết trong 6 ngày - Khi thiên tai trở thành cái cớ cho tội ác tập thể
Chính trị; Lịch sử
Vào lúc 11 giờ 58 phút ngày 1 tháng 9 năm 1923, trận động đất Tokyo 1923 với cường độ 7.9 độ Richter đã làm rung chuyển khu vực Quan Đông (관동) ở Nhật Bản. Tuy nhiên, thảm họa thực sự không phải là trận động đất mà là những gì xảy ra ngay sau đó - vụ thảm sát Quan Đông (관동대학살), một trong những tội ác chiến tranh ghê rợn nhất trong lịch sử đen tối của Nhật Bản.
Trong vòng chỉ 6 ngày từ 2-6/9/1923, ước tính 6.661 người Triều Tiên bị thảm sát một cách tàn bạo tại các khu vực Tokyo, Kanagawa, Saitama và Chiba. Đây không phải là hành động tự phát của đám đông hoảng loạn, mà là tội ác có hệ thống được chính quyền Nhật Bản tiếp tay và khuyến khích.
Bối cảnh lịch sử: Khi động đất trở thành cái cớ
Động đất Tokyo 1923 - Thảm họa khởi nguồn
Động đất Tokyo 1923, hay còn gọi là 관동대지진 (Quan Đông Đại Địa Chấn), là trận động đất mạnh nhất từng tấn công khu vực thủ đô Nhật Bản kể từ sau Minh Trị Duy Tân. Trận động đất đã:
Cướp đi sinh mạng của hơn 105.000 người
Phá hủy 80% Tokyo và Yokohama
Gây ra hỏa hoạn kéo dài 3 ngày liên tục
Để lại hàng triệu người vô gia cư
Tuy nhiên, thảm họa tự nhiên này nhanh chóng trở thành cái cớ cho một thảm họa nhân tạo còn khủng khiếp hơn - thảm sát Quan Đông.
Tâm lý xã hội: Từ hoảng loạn đến thù hận
Ngay sau động đất Tokyo 1923, xã hội Nhật Bản rơi vào tình trạng hoảng loạn. Theo các nhà nghiên cứu tâm lý xã hội, đây là hiện tượng "tìm vật tế thần" điển hình - khi con người không thể giải thích được thảm họa, họ cần "ai đó để đổ lỗi".
Tại sao chọn người Triều Tiên?
Nhóm thiểu số lớn nhất tại Tokyo với khoảng 12.000 người
Đã có thành kiến từ trước do chính sách thực dân
Dễ nhận diện qua giọng nói và trang phục
Không có khả năng tự bảo vệ
Để hiểu rõ hơn về bối cảnh quan hệ Hàn-Nhật trong giai đoạn này, cần nhận thức rằng năm 1923 là thời điểm căng thẳng cao trong lịch sử Nhật Bản đen tối với các chính sách đàn áp dân tộc Triều Tiên.
Hỏa hoạn sau trận động đất năm 1923 ở Quan Đông. Trận động đất kinh hoàng khiến hàng loạt tòa nhà rung chuyển, buộc người dân phải tháo chạy ra ngoài. Nhiều công trình bốc cháy dữ dội, ngọn lửa nhanh chóng nuốt trọn khắp nơi. Thảm họa này bị lợi dụng để lan truyền tin đồn rằng người Triều Tiên phóng hỏa, châm ngòi cho cuộc thảm sát đẫm máu. [kr-credit type="news" source="Nhà nghiên cứu ảnh tư liệu Jeong Seong Gil - Chunji Ilbo" url="https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3175639"]
Cơ chế thảm sát có hệ thống
Vai trò tiếp tay của chính quyền
Thảm sát Quan Đông không phải là hành động tự phát mà được chính quyền Nhật Bản đã tiếp tay có hệ thống:
Ngày 2/9/1923, Goto - Cục trưởng Cảnh báo Nội vụ tỉnh (내무성 경보국장 고토) đã gửi điện văn chính thức tới tất cả các tỉnh trưởng, bao gồm cả 조선총독부 (Triều Tiên Tổng Đốc Phủ):
"Lợi dụng thảm họa địa chấn ở khu vực Tokyo, người Triều Tiên đang gây hỏa hoạn ở nhiều nơi với mục đích bất lương, hiện tại ở Tokyo có những kẻ mang bom và rắc dầu"
Điện văn này đã hợp pháp hóa những tin đồn độc hại và trở thành lệnh thảm sát thực tế.
Tổ chức Tự vệ đoàn (자경단) - Công cụ giết người
Chính quyền Nhật Bản đã nhanh chóng thành lập 3.689 tự vệ đoàn trên toàn khu vực Quan Đông với danh nghĩa "duy trì trật tự". Những tổ chức này trở thành những cỗ máy giết người thực sự:
Thành phần chủ yếu:
재향군인 (Cựu quân nhân) từng tham gia 청일전쟁 (Chiến tranh Thanh-Nhật) và 러일전쟁 (Chiến tranh Nga-Nhật)
청년회 (Hội thanh niên) địa phương
지도층 인사 (Các nhân sĩ lãnh đạo) trong làng
Vũ khí trang bị:
죽창 (Thúc thương) - giáo tre nhọn
일본도 (Nhật bản đao) - kiếm samurai
총기 (Súng) - do cảnh sát cung cấp
도끼, 곤봉 (Rìu, gậy gộc) - vũ khí thô sơ
Quân tự vệ Nhật Bản với vũ khí thô sơ tự chế. [kr-credit type="news" source="Sisa Journal" url="https://www.sisajournal.com/news/articleView.html?idxno=171097"]
Hình ảnh ghi lại một nhóm tự vệ trang bị giáo tre và các loại vũ khí thô sơ khác, được cho là chụp tại Yokohama. [kr-credit type="news" source="경향신문" url="https://www.khan.co.kr/article/202308301632001"]
Quy mô thảm sát: Con số kinh hoàng
Thống kê thiệt hại theo khu vực
Theo báo cáo của Báo Độc Lập (독립신문) - cơ quan của Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc, số người Triều Tiên bị thảm sát được phân bố như sau:
Số liệu chi tiết:
Tokyo: 752 người
Kanagawa: 1.052 người
Saitama: 239 người
Chiba: 293 người
Các khu vực khác: gần 4.000 người
Tổng cộng: 6.661 người
So sánh với số liệu chính thức của Nhật Bản:
Trong khi báo cáo độc lập ghi nhận 6.661 nạn nhân, chính phủ Nhật Bản chỉ thừa nhận 233명 (233 người) - sự chênh lệch gần 30 lần này cho thấy mức độ che giấu sự thật nghiêm trọng.
Nạn nhân không chỉ là người Triều Tiên
Thảm sát Quan Đông còn lan rộng sang các nhóm khác bị nghi ngờ là "kẻ thù":
중국인 (Người Trung Quốc)
도호쿠 지방 사람 (Người vùng Tohoku) - bị nhầm do giọng địa phương
부라쿠민 (Burakumin) - giai cấp bị kỳ thị
장애인 (Người khuyết tật): Hơn 절반 이상 (một nửa) học sinh trường 도쿄농아학교 (Tokyo Nông Mua học hiệu) bị mất tích
사회주의자 (Nhà xã hội chủ nghĩa) và các nhà hoạt động chính trị
Hiện trường thảm sát trong trận động đất Kanto (1923) – Một bãi đất trống chất đầy thi thể, đặt ra câu hỏi: làm sao nhiều người có thể chết cùng một chỗ như vậy? Tư liệu cho thấy, đây là nạn nhân bị lực lượng tự vệ Nhật Bản sát hại, rồi đưa tập trung về đây. Về mặt pháp y, việc hàng loạt người chết cùng lúc chỉ có thể giải thích bằng một cuộc thảm sát có chủ đích. Hơn nữa, với truyền thống tang lễ phát triển, người Nhật sẽ không bao giờ bỏ mặc thi thể đồng bào mình như thế. [kr-credit type="news" source="Nhà nghiên cứu ảnh tư liệu Jeong Seong Gil - Chunji Ilbo" url="https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3175639"]
Phương thức giết người tàn bạo
"Bài kiểm tra" sinh tử
Để phân biệt người Triều Tiên bị thảm sát, các tự vệ đoàn đã sử dụng "bài kiểm tra phát âm" tàn nhẫn:
Các từ "kiểm tra":
"十五円五十銭" (じゅうごえんごじっせん) - "15 yen 50 sen"
"大根" (だいこん) - "củ cải"
Bất kỳ ai phát âm sai do không quen với 어두전탁 (âm đầu trọng) và 장음 (trường âm) của tiếng Nhật sẽ bị giết ngay lập tức.
Các hình thức tra tấn và giết người
Giết người tập thể:
기관총 (Súng máy): Quân đội dùng súng máy bắn vào các đầm lầy 아라카와 (Arakawa)
묶어서 총살: "Trói 10 người một lúc rồi dùng súng máy bắn chết"
석유를 뿌려 태우기: "Rắc dầu hỏa rồi đốt những ai chưa chết"
Trường hợp cụ thể - 강대흥 (Kang Dae-heung), 20 tuổi:
Bị tự vệ đoàn bắt giữ tại Saitama, đâm nhiều nhát bằng 창 (thương) và 도끼 (rìu), cuối cùng nằm bất động với một chân trong suối. Đây chỉ là một trong hàng nghìn tội ác chiến tranh Nhật Bản tương tự.
Vi phạm nơi tị nạn
Điều đáng sợ nhất là thảm sát còn xảy ra ngay trong các 경무서 (đồn cảnh sát) - nơi mà người dân tin tưởng sẽ được bảo vệ:
Tự vệ đoàn xông vào các đồn cảnh sát giết những người Triều Tiên đang trú ẩn
Tại 군마현 (Gunma), 가메이도 (Kameido), 혼조 (Honjo), cảnh sát bỏ chạy để mặc dân thường tự vệ thảm sát tù nhân
Một số cảnh sát thậm chí tham gia trực tiếp vào việc thảm sát
Hành vi man rợ với thi thể trong vụ thảm sát Quan Đông 1923. Tại hiện trường thảm sát, các thành viên lực lượng tự vệ Nhật Bản đang tiến hành kiểm tra. Bên phải bức ảnh, một người đang có hành vi tiểu tiện lên thi thể nạn nhân, một minh chứng rợn người cho sự tàn bạo. Nếu đó là thi thể đồng bào tử nạn do động đất, hành động này sẽ không thể xảy ra; việc họ làm không chút day dứt cho thấy đây chính là thi thể của những người bị thảm sát. Trong văn hóa tang lễ Nhật Bản, thi thể không bao giờ bị bỏ mặc hay đối xử bất kính. [kr-credit type="news" source="Nhà nghiên cứu ảnh tư liệu Jeong Seong Gil - Chunji Ilbo" url="https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3175639"]
Tàn bạo sau thảm sát trong trận động đất Quan Đông 1923. Bức ảnh ghi lại cảnh một cảnh sát cấp cao Nhật Bản dùng gậy tre chọc vào bộ phận sinh dục của thi thể một phụ nữ bị sát hại. Hiện trường nằm trên con đường đê ven biển, hoàn toàn không liên quan đến vùng chịu thiệt hại trực tiếp của động đất, cho thấy các vụ thảm sát và hành vi tàn bạo diễn ra ngoài khu vực thiên tai. Ngay giữa thảm họa, sự man rợ này vẫn bộc lộ rõ, và hành vi xúc phạm thi thể phụ nữ như vậy phải bị coi là tội xâm hại tình dục.
Vai trò của quân đội: Tội ác có tổ chức
Lệnh "thảo phạt" có hệ thống
Quân đội Nhật Bản không chỉ thờ ơ mà còn trực tiếp tham gia vào thảm sát Quan Đông:
근위사단 기병1여단 (Lữ đoàn Cận vệ sư đoàn kị binh 1) đã phối hợp với 제1사단 기병 제2여단 (Lữ đoàn Đệ 1 sư đoàn kị binh đệ 2) để tiến hành "협공" (hợp công) nhằm "thảo phạt" người Triều Tiên.
Một sĩ quan 이시모토 도라조 (Ishimoto Torazo) đã ra lệnh: "Chỉ riêng kị binh không đủ vì có thể để họ thoát, nên anh chặn đường lui còn kị binh sẽ giết hết người Triều Tiên ở hướng Goto".
Sử dụng vũ khí hạng nặng
Quân đội Nhật Bản đã sử dụng cả 기관총 (súng máy) để thảm sát:
Bắn vào các đầm lầy 아라카와 (Arakawa) nơi người dân trú ẩn
Trói 10 người một lúc rồi dùng súng máy bắn chết
Đốt xác bằng dầu hỏa để xóa bằng chứng
Chứng cứ từ nhân chứng
Lời khai từ giới văn nghệ
구로사와 아키라 (Kurosawa Akira) - đạo diễn nổi tiếng người Nhật đã 직접 체험 (trực tiếp trải qua) thời kỳ hỗn loạn khi còn là thiếu niên. Ông đã 상세히 증언 (làm chứng chi tiết) về "người Triều Tiên bị hy sinh oan uổng và sự điên cuồng của tự vệ đoàn".
Ngược lại, 아쿠타가와 류노스케 (Akutagawa Ryunosuke) - nhà văn danh tiếng với giải Akutagawa, lại được biết đến là đã 자경단으로 활약 (hoạt động như thành viên tự vệ đoàn).
Chứng cứ từ hoàng gia Triều Tiên
이방자 (Yi Bang-ja) - vợ 영친왕 (Hoàng tử Yeong-chin) đã ghi lại trong hồi ký 일주일 내내 눈물로 보냈다 (khóc suốt một tuần) vì thảm sát dân tộc mình. Chính bà cũng 가슴이 찢어졌다 (tim như xé toạc) vì cảm thấy mình là người Nhật - kẻ gia hại.
"Công lý" giả tạo: Xét xử làm cho có
Số liệu xét xử "pro forma"
Sau khi thảm sát Quan Đông kết thúc, chính quyền Nhật Bản đã tiến hành một cuộc "xét xử" mang tính chất hình thức:
735 người bị bắt từ 17/9 - 1/10/1923
125 người bị truy tố
30 người thực sự bị án tù (đến tháng 1/1924 được đại xá) - tất cả đều được thả!
Lời khai thủ phạm tại tòa
Cảnh sát 와타나베 요시오 (Watanabe Yoshio) đã chứng kiến và ghi lại: "Thẩm phán hỏi 'Anh có giết người không?', thủ phạm thành thật thừa nhận. Nhưng kết quả là hình phạt cực kỳ nhẹ".
Điều này cho thấy lịch sử Nhật Bản đen tối không chỉ ở việc thực hiện tội ác mà còn ở việc che giấu và bao che cho thủ phạm.
Xác một người Triều Tiên đang được khiêng đến lò thiêu. [kr-credit type="news" source="Nhà nghiên cứu ảnh tư liệu Jeong Seong Gil - Chunji Ilbo" url="https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3175639"]
Che giấu sự thật: 100 năm phủ nhận
Chính sách bưng bít có hệ thống
Ngày 20/10/1923, chính phủ Nhật Bản đã dỡ bỏ lệnh cấm báo chí đưa tin về thảm sát Quan Đông nhưng che giấu hoàn toàn việc quân đội và quan lại thảm sát, đổ hết trách nhiệm cho tự vệ đoàn.
Thái độ phủ nhận đến tận hôm nay
100 năm sau vụ thảm sát (2023), chính quyền Nhật Bản vẫn phủ nhận:
고이케 유리코 (Koike Yuriko) - Thống đốc Tokyo từ 2017 không gửi điếu văn tưởng niệm nạn nhân
마쓰노 히로카즈 (Matsuno Hirokazu) - Chánh văn phòng nội các tuyên bố "không thấy hồ sơ" về việc chính phủ nắm được sự thật
Thái độ này cho thấy tội ác chiến tranh Nhật Bản vẫn chưa được thừa nhận đầy đủ và xin lỗi chân thành.
Ý nghĩa lịch sử và bài học
Tiền lệ cho các chính sách đàn áp
Thảm sát Quan Đông đã trở thành tiền lệ cho việc Nhật Bản ban hành 치안유지법 (Luật Duy trì Trật tự Trị an) - đạo luật khét tiếng về đàn áp tư tưởng, lấy cớ từ sự hỗn loạn trong thảm sát.
Bản chất "diệt chủng văn hóa"
Các nhà nghiên cứu quốc tế đánh giá thảm sát Quan Đông là 제노사이드 (genocide) - diệt chủng có mục đích, không phải hành động tự phát trong hoảng loạn.
Bài học cho ngày hôm nay
Thảm sát Quan Đông là lời cảnh báo về:
Nguy hiểm của tin giả trong thời khủng hoảng
Vai trò tiếp tay của nhà nước trong bạo lực dân tộc
Tầm quan trọng của giáo dục lịch sử đúng đắn
Cần thiết bảo vệ nhóm thiểu số trong thời kỳ bất ổn
Để hiểu rõ hơn về tác động lâu dài của những sự kiện này đến quan hệ Hàn-Nhật hiện tại, chúng ta cần nhận thức rằng ký ức lịch sử vẫn ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhận thức của người dân hai nước.
Kết luận: Từ thiên tai đến nhân tai
Thảm sát Quan Đông cho thấy thiên tai có thể trở thành cái cớ cho nhân tai khi xã hội thiếu các cơ chế bảo vệ và giáo dục đúng đắn. Động đất Tokyo 1923 chỉ là tia lửa - nguyên nhân thực sự của thảm sát là thù hận dân tộc, định kiến có sẵn và sự tiếp tay của chính quyền.
Trong 6 ngày kinh hoàng từ 2-6/9/1923, 6.661 người Triều Tiên đã trả giá bằng mạng sống cho sự hoảng loạn, thù hận và thờ ơ của xã hội Nhật Bản. Đây không chỉ là một trang lịch sử Nhật Bản đen tối mà còn là bài học đau đớn về bản chất tàn bạo của con người khi mất đi lý trí và lương tâm.
100 năm đã trôi qua, nhưng thảm sát Quan Đông vẫn chưa được thừa nhận đầy đủ và xin lỗi chân thành từ phía Nhật Bản. Đây chính là một trong những tội ác chiến tranh Nhật Bản cần được ghi nhớ để không bao giờ lặp lại bi kịch tương tự trong tương lai.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Thảm sát Quan Đông xảy ra khi nào và ở đâu?
Thảm sát Quan Đông (관동대학살) diễn ra từ ngày 2-6/9/1923 tại các khu vực Tokyo, Kanagawa, Saitama, Chiba và các tỉnh lân cận sau trận động đất Tokyo 1923 cường độ 7.9 độ Richter.
Có bao nhiều người Triều Tiên bị thảm sát?
Theo báo cáo của Báo Độc Lập (독립신문) - cơ quan của Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc, tổng cộng 6.661 người Triều Tiên bị thảm sát. Tuy nhiên, chính phủ Nhật Bản chỉ thừa nhận 233 người.
Tại sao người Triều Tiên lại bị thảm sát sau động đất?
Do tin đồn độc hại rằng "người Triều Tiên đầu độc giếng nước" và "gây hỏa hoạn" được chính quyền Nhật Bản cố tình lan truyền. Người Triều Tiên trở thành "vật tế thần" cho thảm họa tự nhiên.
Ai là thủ phạm chính của thảm sát?
Thủ phạm bao gồm: Tự vệ đoàn (자경단) do cựu quân nhân lãnh đạo, quân đội Nhật Bản, cảnh sát và dân thường. Chính quyền Nhật Bản đã tiếp tay bằng cách lan truyền tin đồn và cung cấp vũ khí.
Thảm sát Quan Đông có ảnh hưởng gì đến quan hệ Hàn-Nhật hiện tại?
Đây là một trong những vấn đề lịch sử chưa được giải quyết giữa Hàn-Nhật. Nhật Bản vẫn chưa thừa nhận đầy đủ và xin lỗi chính thức, điều này ảnh hưởng đến nhận thức của người Hàn Quốc về Nhật Bản cho đến ngày nay.
Có những bằng chứng nào về thảm sát này?
Có nhiều bằng chứng từ: hồ sơ chính phủ Nhật Bản, lời khai của nhân chứng (như đạo diễn Kurosawa Akira), báo cáo của Chính phủ Lâm thời Triều Tiên, và hồi ký của hoàng gia Triều Tiên.
Nguồn tham khảo
Chịu trách nhiệm nội dung & Thiết kế: DNBHS & TTHQ