Cùng mang hai quốc tịch: Một người được ngợi ca, một người bị cấm nhập cảnh suốt đời vì nghĩa vụ quân sự

Cùng là người Hàn mang hai quốc tịch, một người được ca ngợi vì từ bỏ hộ chiếu Mỹ để nhập ngũ, một người bị cấm nhập cảnh vĩnh viễn vì làm điều ngược lại. Câu chuyện về nghĩa vụ quân sự ở Hàn Quốc chưa bao giờ nguội lạnh.

Con trai Chủ tịch Samsung: Lựa chọn hiếm hoi

Tháng 9/2025, Lee Jee-ho (이재호) - con trai duy nhất của Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong (이재용) - gây chú ý khi từ bỏ quốc tịch Mỹ để nhập ngũ trong Hải quân Hàn Quốc (대한민국 해군).

Sinh năm 2000 tại Mỹ, Lee Jee-ho mang hai quốc tịch ngay từ khi chào đời. Theo luật, anh hoàn toàn có thể hợp pháp tránh nghĩa vụ quân sự bắt buộc dành cho nam giới Hàn Quốc. Tuy nhiên, chàng trai 25 tuổi đã chọn con đường ngược lại: từ bỏ quốc tịch Mỹ và đăng ký phục vụ 39 tháng với tư cách sĩ quan hải quân - thời gian dài hơn so với lính nghĩa vụ thông thường (18–21 tháng).

Quyết định này được dư luận Hàn Quốc đón nhận tích cực, xem đây là minh chứng hiếm hoi về ý thức trách nhiệm công dân từ một thành viên thuộc gia đình tài phiệt hàng đầu.

Lee Jee-ho trong lễ tốt nghiệp huấn luyện sĩ quan hải quân hồi tháng 11/2025.

Tại sao nghĩa vụ quân sự nhạy cảm đến vậy?

Hàn Quốc là một trong số ít quốc gia phát triển vẫn duy trì chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc. Với bán đảo Triều Tiên vẫn trong tình trạng đình chiến kỹ thuật kể từ năm 1953, mọi nam công dân Hàn Quốc đều phải phục vụ quân đội.

Vì vậy, những người trốn tránh nghĩa vụ - đặc biệt là người nổi tiếng hoặc con cháu nhà giàu - thường phải đối mặt với sự phẫn nộ dữ dội từ công chúng. Thuật ngữ "người Hàn tóc đen ở nước ngoài" (검은 머리 외국인) thường được dùng để chỉ những người gốc Hàn nhưng né tránh trách nhiệm công dân.

Quy định về song tịch và nghĩa vụ quân sự

Trước năm 2009, người mang song tịch có thể được miễn nghĩa vụ quân sự dễ dàng hơn. Tuy nhiên, Luật Quốc tịch Hàn Quốc được cải cách toàn diện vào năm 2009-2010 với những thay đổi quan trọng.

Thời hạn từ bỏ quốc tịch Hàn để miễn nghĩa vụ:

Theo Cơ quan Quản lý Quân dịch Hàn Quốc (병무청), nam giới mang song tịch chỉ có thể đăng ký từ bỏ quốc tịch Hàn Quốc đến hết ngày 31/3 của năm tròn 18 tuổi. Nếu bỏ lỡ thời hạn này, phải hoàn thành nghĩa vụ quân sự hoặc được Bộ trưởng Tư pháp cho phép mới được từ bỏ quốc tịch.

Có thể giữ cả hai quốc tịch khi nhập ngũ:

Điều đáng chú ý là người mang song tịch không bắt buộc phải từ bỏ quốc tịch nước ngoài để thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Hàn Quốc. Theo quy định hiện hành, có hai cách để chọn quốc tịch Hàn Quốc:

• Cách 1: Từ bỏ quốc tịch nước ngoài và chọn quốc tịch Hàn Quốc

• Cách 2: Ký cam kết "không sử dụng quốc tịch nước ngoài tại Hàn Quốc" (외국국적불행사 서약) → giữ được cả hai quốc tịch

Với cách 2, người mang song tịch có thể hoàn thành nghĩa vụ quân sự rồi trong vòng 2 năm sau khi xuất ngũ, đăng ký cam kết để chính thức duy trì cả hai quốc tịch. Cam kết này có nghĩa là khi ở Hàn Quốc chỉ sử dụng quyền công dân Hàn Quốc, nhưng vẫn được sử dụng quốc tịch nước ngoài khi ở nước khác.

Áp dụng cho con gia đình đa văn hóa:

Quy định này cũng áp dụng cho con trai các gia đình đa văn hóa (ví dụ: bố Hàn - mẹ Việt) sinh ra tại Hàn Quốc và mang hai quốc tịch. Nếu muốn sống và làm việc lâu dài tại Hàn Quốc, việc thực hiện nghĩa vụ quân sự là con đường được xã hội Hàn Quốc đánh giá cao nhất - như trường hợp của Lee Jee-ho.

Steve Yoo: Vết sẹo 20 năm chưa lành

Hơn hai thập kỷ trước, một ngôi sao K-pop cũng đứng trước lựa chọn tương tự - nhưng đi theo hướng hoàn toàn ngược lại.

Steve Yoo (유승준), tên thật Yoo Seung-jun, từng là ca sĩ nổi tiếng hàng đầu Hàn Quốc vào cuối thập niên 1990. Anh từng nhiều lần công khai cam kết sẽ thực hiện nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, chỉ một tháng trước ngày nhập ngũ (dự kiến 14/2/2002), Steve Yoo bất ngờ nhập quốc tịch Mỹ vào ngày 18/1/2002, từ bỏ quốc tịch Hàn Quốc để tránh nghĩa vụ.

Quyết định này gây ra làn sóng phẫn nộ chưa từng có. Bộ Tư pháp Hàn Quốc (대한민국 법무부) ngay lập tức ban hành lệnh cấm nhập cảnh vĩnh viễn đối với Steve Yoo vào ngày 1/2/2002.

Hơn 20 năm đã trôi qua, Steve Yoo đã khởi kiện đến lần thứ ba để được cấp visa quay lại Hàn Quốc, nhưng đến nay lệnh cấm vẫn còn hiệu lực.

Steve Yoo quay video khóc lóc hối lỗi và mong được tha thứ để trở về Hàn Quốc, nhưng ngay sau đó bị phát hiện là giả tạo.

Hai lựa chọn, hai số phận

Câu chuyện của Lee Jee-ho và Steve Yoo cho thấy nghĩa vụ quân sự không chỉ là vấn đề pháp lý, mà còn là thước đo đạo đức trong mắt xã hội Hàn Quốc.

Với Lee Jee-ho, việc từ bỏ quốc tịch Mỹ để nhập ngũ không chỉ là quyết định cá nhân, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng: thành viên đầu tiên trong gia đình Samsung trở thành sĩ quan quân đội. Trong khi đó, Steve Yoo vẫn là bài học cảnh tỉnh cho bất kỳ ai nghĩ rằng có thể dùng quốc tịch nước ngoài để né tránh trách nhiệm với quê hương.