Từ chiến trường đến đối tác: Hành trình 60 năm quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc

Hôm nay, khi K-Pop vang lên khắp Việt Nam và hàng triệu người Việt đến Hàn Quốc du lịch, ít ai nghĩ rằng 60 năm trước, Hàn Quốc tham chiến Việt Nam với 312.853 quân nhân trong 8 năm liên tiếp. Đây là câu chuyện về hành trình từ những mâu thuẫn lịch sử đến mối quan hệ Việt Nam Hàn Quốc thịnh vượng ngày nay.

Hàn Quốc có thực sự tham chiến Việt Nam?

Có, Hàn Quốc đã tham gia chiến tranh Việt Nam từ 1964 đến 1973. Đây là sự thật lịch sử được ghi nhận trong các tài liệu chính thức của cả hai nước.

Theo Bách khoa Toàn thư Văn hóa Dân tộc Hàn Quốc, việc Hàn Quốc tham chiến Việt Nam bắt đầu từ ngày 11 tháng 9 năm 1964 với đợt phái binh đầu tiên và kéo dài đến tháng 3 năm 1973. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Hàn Quốc cử quân đội ra nước ngoài.

Các đơn vị quân đội Hàn Quốc tham chiến

Người Việt Nam thường nhắc đến "Rồng Xanh" và "Mãnh Hổ" khi nói về lịch sử quan hệ Hàn Việt vì đây chính là tên các đơn vị quân đội Hàn Quốc:

• Rồng Xanh (청룡부대): Lữ đoàn Thủy quân Lục chiến số 2

• Mãnh Hổ (맹호부대): Sư đoàn Thủ đô

• Bạch Mã (백마부대): Sư đoàn bộ binh số 9

Lý do và bối cảnh tham chiến

Bối cảnh Chiến tranh Lạnh

Chiến tranh Việt Nam Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, khi thế giới chia thành hai phe đối lập. Việc tham chiến của Hàn Quốc không phải là quyết định đơn lẻ mà là một phần của liên minh do Mỹ dẫn đầu.

Động cơ của Hàn Quốc

Theo nghiên cứu từ Tạp chí Chính trị học Hàn Quốc, các động cơ chính bao gồm:

1. Kinh tế: Nhận hỗ trợ tài chính từ Mỹ cho phát triển kinh tế

2. An ninh: Duy trì quân Mỹ tại Hàn Quốc để đối phó Bắc Hàn

3. Chính trị: Củng cố liên minh với Mỹ sau đảo chính quân sự 1961

Bản ghi nhớ Brown 1966

Bản ghi nhớ Brown là văn bản quan trọng được ký năm 1966 giữa Đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc Winthrop G. Brown và Chính phủ Hàn Quốc. Bản ghi nhớ này quy định:

• Hiện đại hóa 17 sư đoàn quân đội Hàn Quốc

• Hỗ trợ toàn bộ chi phí phái binh

• Trợ cấp làm việc nước ngoài cho quân nhân

• Ưu tiên mua sắm quân nhu từ Hàn Quốc

Hình ảnh thảm cảnh chiến tranh Việt Nam năm 1968. [kr-credit type="news" source="Hankook Ilbo" url="https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2023021315040000760"]

Quy mô và tác động của cuộc tham chiến

Thống kê nhân lực

Theo Bộ Quốc phòng Hàn Quốc, quy mô quân đội Hàn Quốc ở Việt Nam:

• Tổng số: 312.853 quân nhân (tổng lượt trong 8 năm)

• Tối đa cùng lúc: 50.000 quân nhân thường trú

• Thời gian: 1964-1973 (8 năm 6 tháng)

Thương vong và tổn thất

Chi phí nhân mạng:

• Tử sĩ: khoảng 5.000 người

• Thương vong: hơn 10.000 người

• Hậu quả chất độc da cam: 159.132 cựu chiến binh

Tác động kinh tế đến Hàn Quốc

Việc tham chiến mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho Hàn Quốc:

• Thu nhập từ phái binh: 235.56 triệu USD

• Kiều hối về nước: 195.11 triệu USD

• Góp phần xây dựng cao tốc Gyeongbu và phát triển kinh tế

Các binh sĩ Hàn Quốc tham chiến ở Việt Nam trở về quê hương sau 8 năm. [kr-credit type="news" source="민주화운동사전" url="https://dict.kdemo.or.kr/entry/multimedia/photo/A-417/"]

Những di sản từ chiến tranh

Vấn đề thảm sát dân thường

Một trong những vấn đề nhạy cảm nhất là cáo buộc thảm sát dân thường. Theo báo cáo từ Tạp chí Hankyoreh 21 năm 1999, đã có những sự việc đáng tiếc xảy ra tại một số địa phương như:

• Vụ việc tại làng Phong Nhi - Phong Nhất (1968)

• Các cáo buộc tại Bình Định và Quảng Nam

Thái độ của chính phủ Hàn Quốc

Cho đến nay, chính phủ Hàn Quốc chưa từng xin lỗi chính thức về các vấn đề này. Tuy nhiên, một số Tổng thống đã bày tỏ "tiếc nuối":

• Kim Dae Jung (2001): "Cảm thấy tiếc nuối vì tham gia cuộc chiến bất hạnh"

• Roh Moo Hyun (2004): "Người dân Hàn Quốc có món nợ trong lòng"

• Moon Jae In (2018): Bày tỏ tiếc nuối tương tự

Phán quyết tòa án 2023

Năm 2023, Tòa án Seoul đã có phán quyết đầu tiên thừa nhận trách nhiệm của nhà nước và yêu cầu bồi thường 30 triệu won cho nạn nhân thảm sát dân thường.

Bà Nguyễn Thị Thanh (thứ ba từ trái sang) – người sống sót trong vụ thảm sát dân thường xảy ra ngày 12 tháng 2 năm 1968 tại hai ngôi làng Phong Nhị và Phong Nhất, tỉnh Quảng Nam, miền Trung – nhận bó hoa chúc mừng thắng kiện sơ thẩm. [kr-credit type="news" source="Hankook Ilbo" url="https://www.hankookilbo.com/News/Read/A2023021315040000760"]

Hành trình hòa giải 1992-2025

Thiết lập quan hệ ngoại giao

Việt Nam và Hàn Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, 17 năm sau khi chiến tranh kết thúc. Đây là bước ngoặt quan trọng trong lịch sử quan hệ Hàn Việt.

Chính sách "Đổi mới" của Việt Nam

Chính sách "Đổi mới" từ năm 1986 với khẩu hiệu "đóng cửa quá khứ, mở ra tương lai" đã tạo nền tảng cho việc hòa giải. Việt Nam chọn con đường thực dụng, tập trung phát triển kinh tế thay vì đòi hỏi xin lỗi.

Các cột mốc quan trọng

• 1992: Thiết lập quan hệ ngoại giao

• 2009: Nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện

• 2013: Ký FTA Hàn Quốc - Việt Nam

• 2022: Kim ngạch thương mại đạt 87.7 tỷ USD

Quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc hiện tại

Hợp tác kinh tế thịnh vượng

Quan hệ Việt Nam Hàn Quốc hiện tại đã vượt xa quá khứ lịch sử:

Thương mại:

• Kim ngạch 2024: 85 tỷ USD

• Mục tiêu 2030: 150 tỷ USD

• Hàn Quốc là đối tác thương mại thứ 3 của Việt Nam

Đầu tư:

• Hơn 10.000 doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam

• Tổng vốn đầu tư: hơn 80 tỷ USD

Giao lưu nhân dân

• Du lịch: 5 triệu lượt khách hai chiều hàng năm

• Gia đình đa văn hóa: 100.000 gia đình Hàn-Việt

• Cộng đồng: 305.000 người Việt tại Hàn Quốc

Chính sách của Tổng thống Lee Jae-myung

Tổng thống Lee Jae Myung (이재명 대통령) đã có những phát biểu tích cực về Việt Nam:

"Việt Nam là đất nước vĩ đại của một dân tộc vĩ đại, có sức mạnh thống nhất đất nước"

Ông cũng chỉ thị tạo "ưu đãi cho lao động Việt Nam" và coi họ là "những nhà ngoại giao dân gian đáng tin cậy".

Quan hệ hiện tại tập trung vào:

• Hợp tác năng lượng nguyên tử và đường sắt cao tốc

• Phát triển AI và công nghệ cao

• Tăng cường giao lưu nhân dân

Bài học từ mô hình hòa giải

Mối quan hệ Việt Nam Hàn Quốc là minh chứng cho việc hai quốc gia có thể vượt qua quá khứ để xây dựng tương lai, tương tự như quan hệ Hàn-Nhật sau 80 năm biến đổi.

Hình ảnh tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tiếp đón Tổng bí thư Việt Nam Tô Lâm tại phủ tổng thống ở thủ đô Seoul trong chuyến thăm chính thức từ ngày 10 ~ 13/8/2025. [kr-credit type="news" source="TTXVN" location="Yongsan-gu, thủ đô Seoul" url="https://nhandan.vn/anh-le-don-tong-bi-thu-to-lam-va-phu-nhan-tham-cap-nha-nuoc-han-quoc-post899927.html"]

Tương lai quan hệ hai nước

Định hướng 2025-2030

Theo chuyến thăm lịch sử của Tổng Bí thư Tô Lâm, quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc đang hướng tới 500 doanh nghiệp hội tụ và các mục tiêu tham vọng:

• Kim ngạch thương mại 150 tỷ USD vào 2030

• Hợp tác chuyển đổi số và năng lượng xanh

• Tăng cường kết nối hạ tầng và logistics

Thách thức và cơ hội

Thách thức:

• Xử lý vấn đề lịch sử một cách nhạy cảm

• Cân bằng lợi ích trong thương mại

• Quản lý dòng chảy lao động

Cơ hội:

• Bổ sung kinh tế mạnh mẽ

• Hợp tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu

• Chia sẻ kinh nghiệm phát triển

Kết luận

Từ 312.853 quân nhân Hàn Quốc tham chiến Việt Nam trong 8 năm đến mối quan hệ thương mại 85 tỷ USD hiện nay, hành trình quan hệ Việt Nam Hàn Quốc là minh chứng cho sức mạnh của hòa giải và hợp tác.

Lịch sử không thể thay đổi, nhưng tương lai thì có thể. Việt Nam và Hàn Quốc đã chọn con đường đúng đắn: đóng cửa quá khứ, mở ra tương lai thịnh vượng chung.

Hai dân tộc không chỉ vượt qua được những mâu thuẫn lịch sử mà còn xây dựng được mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện mạnh mẽ, trở thành hình mẫu cho nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Hàn Quốc có thực sự tham gia chiến tranh Việt Nam không?

Có, Hàn Quốc đã tham chiến Việt Nam từ 1964-1973 với 312.853 quân nhân, là nước phái binh nhiều thứ 2 sau Mỹ.

Tại sao Hàn Quốc tham chiến Việt Nam?

Chủ yếu vì lý do kinh tế (nhận hỗ trợ từ Mỹ), an ninh (giữ quân Mỹ tại Hàn Quốc) và củng cố liên minh trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh.

Hàn Quốc có xin lỗi Việt Nam về chiến tranh không?

Chính phủ Hàn Quốc chưa xin lỗi chính thức, chỉ có các Tổng thống bày tỏ "tiếc nuối" cá nhân. Việt Nam cũng không đòi hỏi xin lỗi theo chính sách "đóng cửa quá khứ, mở ra tương lai".

Quan hệ Việt Nam Hàn Quốc hiện tại như thế nào?

Rất tích cực với kim ngạch thương mại 85 tỷ USD, Hàn Quốc là đối tác thứ 3 của Việt Nam. Hai nước có 100.000 gia đình đa văn hóa và 500 vạn lượt khách du lịch/năm.

Tương lai quan hệ hai nước sẽ phát triển ra sao?

Mục tiêu kim ngạch 150 tỷ USD vào 2030, tăng cường hợp tác AI, năng lượng xanh và chuyển đổi số. Quan hệ được dự báo sẽ ngày càng chặt chẽ hơn.

Nguồn tham khảo

1. Bách khoa toàn thư văn hóa dân tộc Hàn Quốc - Văn bản chính thức về tham chiến Việt Nam

2. Wikipedia tiếng Hàn về tham chiến Việt Nam - Thống kê và timeline chi tiết

3. Tạp chí Chính trị học Hàn Quốc - Phân tích động cơ tham chiến

4. Bộ Quốc phòng Hàn Quốc - Viện nghiên cứu biên soạn quân sự - Số liệu chính thức về quân số và thương vong

5. Tạp chí Lịch sử Phê bình - Nghiên cứu tác động kinh tế của tham chiến

6. Tài liệu lịch sử về Bản ghi nhớ Brown 1966 - Điều khoản hợp tác Mỹ-Hàn

7. Báo Hankyoreh về vấn đề dân thường - Điều tra các vụ việc tranh cãi

8. Báo Hankook Ilbo - Phán quyết tòa án Seoul 2023 - Trách nhiệm pháp lý nhà nước

9. Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc - Phát biểu chính sách của Lee Jae-Myung

10. Chính sách Hàn Quốc - Quan hệ song phương hiện tại