Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung gây tranh cãi với phát biểu về chính sách "Một Trung Quốc"

Trước thềm chuyến thăm nhà nước Trung Quốc từ ngày 5-8/1/2026, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã có cuộc phỏng vấn với đài CCTV của Trung Quốc vào ngày 2/1, trong đó ông khẳng định lập trường tôn trọng chính sách "Một Trung Quốc" của Bắc Kinh và kêu gọi hai lãnh đạo nên gặp nhau ít nhất mỗi năm một lần. Phát biểu này lập tức châm ngòi cho cuộc tranh luận gay gắt về việc liệu ông có đang nghiêng về phía Trung Quốc hay không.

Phát biểu gây tranh cãi trong cuộc phỏng vấn CCTV

Trong cuộc phỏng vấn được phát sóng ngày 2/1, Tổng thống Lee nhấn mạnh: "Lập trường tôn trọng chính sách 'Một Trung Quốc' của chúng tôi không thay đổi. Nội dung thỏa thuận giữa chính phủ Hàn Quốc và Trung Quốc khi thiết lập quan hệ ngoại giao vẫn là tiêu chí cốt lõi quy định quan hệ Hàn-Trung."

Chính sách "Một Trung Quốc" là nguyên tắc của Bắc Kinh khẳng định đại lục Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao là một quốc gia không thể chia cắt và chỉ có một chính phủ hợp pháp duy nhất.

Ông Lee cũng bày tỏ: "Hợp tác an ninh với Mỹ là điều không thể tránh khỏi, nhưng va chạm với Trung Quốc sẽ hoàn toàn không có lợi cho lợi ích quốc gia Hàn Quốc." Ông thêm rằng "hai lãnh đạo quốc gia nên gặp nhau ít nhất mỗi năm một lần.”

Chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên sau 6 năm

Chuyến thăm nhà nước Trung Quốc của Tổng thống Lee từ ngày 5-8/1/2026 sẽ đánh dấu lần đầu tiên một tổng thống Hàn Quốc đương nhiệm đến Trung Quốc kể từ năm 2019. Ông dự kiến gặp Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào ngày 6/1, sau đó đến Thượng Hải thăm di tích Chính phủ lâm thời Hàn Quốc thời kỳ Nhật chiếm đóng.

Đây là cuộc gặp thượng đỉnh thứ hai giữa hai lãnh đạo trong vòng hai tháng, sau cuộc gặp đầu tiên bên lề hội nghị APEC tại Gyeongju, Hàn Quốc vào ngày 1/11/2025. Chuyến thăm của Chủ tịch Tập đến Hàn Quốc tháng 11 vừa qua cũng là lần đầu tiên trong 11 năm một lãnh đạo Trung Quốc đặt chân đến đồng minh của Mỹ này.

Bạn có biết?

Giải mã “Hiện tượng Lee Jae-myung”: Vị Tổng thống khiến cấp dưới run rẩy và phiên dịch viên muốn… bỏ nghề?

Tại sao ông Lee bị coi là "thân Trung"?

Nhãn "thân Trung" dán lên Tổng thống Lee xuất phát từ nhiều sự việc gây tranh cãi:

Vụ "xie xie" năm 2024

Trong chiến dịch tranh cử Quốc hội tháng 4/2024, khi còn là lãnh đạo đảng đối lập, ông Lee từng nói rằng Hàn Quốc có thể tránh được sự thù địch của Trung Quốc về vấn đề eo biển Đài Loan bằng cách đơn giản là nói "xie xie" (cảm ơn bằng tiếng Trung) với cả Trung Quốc và Đài Loan. Phát ngôn này nhằm chỉ trích chính sách thắt chặt liên minh với Mỹ và Nhật của Tổng thống Yoon Suk-yeol lúc bấy giờ, nhưng đã bị phe bảo thủ công kích dữ dội.

Tranh chấp Biển Tây (West Sea)

Gần đây, căng thẳng giữa Hàn Quốc và Trung Quốc gia tăng khi Bắc Kinh xây dựng các cấu trúc thép trong Vùng Tạm thời Biển Tây, nơi vùng đặc quyền kinh tế của hai nước chồng lấn. Khi được hỏi về vấn đề này, ông Lee tỏ ra thận trọng, không muốn đối đầu trực diện với Bắc Kinh.

Dự luật hạn chế biểu tình chống Trung Quốc

Tháng 10/2025, Đảng Dân chủ cầm quyền do ông Lee lãnh đạo đã đề xuất dự luật cấm các cuộc biểu tình "kích động hoặc thúc đẩy phân biệt đối xử hoặc " nhắm vào các chủng tộc, quốc tịch cụ thể. Dự luật này được đưa ra sau khi các cuộc biểu tình chống Trung Quốc gia tăng tại Seoul, với khẩu hiệu "Trung Quốc cút đi". Phe bảo thủ cáo buộc đây là nỗ lực "kiềm chế" người dân để làm hài lòng Bắc Kinh trước chuyến thăm của Chủ tịch Tập.

Thực tế về chính sách ngoại giao của ông Lee

Tuy nhiên, cáo buộc "thân Trung" có thể không phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế về chính sách ngoại giao của Tổng thống Lee:

1. Nhấn mạnh liên minh Hàn-Mỹ là nền tảng

Ngay sau khi nhậm chức tháng 6/2025, ông Lee đã điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump, khẳng định "liên minh Hàn-Mỹ là nền tảng của chính sách đối ngoại Hàn Quốc." Ông cũng được Trump mời thăm Mỹ và hai bên đồng ý gặp nhau sớm.

Trong cuộc họp với đặc phái viên gửi đến Trung Quốc tháng 8/2025, đoàn Hàn Quốc đã nói rõ Seoul sẽ "phát triển quan hệ đối tác hợp tác chiến lược" với Bắc Kinh "dựa trên lợi ích quốc gia và thực dụng, đồng thời tiếp tục phát triển liên minh với Mỹ."

2. Vai trò hòa giải, không thiên vị

Trong cuộc họp báo với truyền thông nước ngoài tháng 12/2025, khi được hỏi về căng thẳng Trung-Nhật sau phát ngôn của Thủ tướng Nhật về Đài Loan, ông Lee nói: "Việc đứng về một bên chỉ làm leo thang xung đột. Điều này áp dụng cho cả các mối quan hệ cá nhân và quốc tế. Thay vì đứng về một bên, tốt hơn là tìm cách cùng tồn tại. Khi có thể, tốt nhất là đóng vai trò hòa giải và điều phối để giảm thiểu xung đột."

3. Yêu cầu Trung Quốc đóng vai trò "xây dựng" về Bắc Triều Tiên

Trong cuộc gặp với Chủ tịch Tập tháng 11/2025 tại APEC, ông Lee đã yêu cầu Trung Quốc đóng vai trò "xây dựng" trong việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên và đảm bảo hòa bình. Ông nhấn mạnh Hàn Quốc "cần vai trò xây dựng của Trung Quốc để đạt được giải pháp thực chất cho vấn đề hạt nhân và xây dựng hòa bình trên bán đảo."

4. Chính sách cân bằng thực dụng

Các chuyên gia phân tích cho rằng chính sách Trung Quốc của ông Lee là sự cân bằng thực dụng giữa hai cường quốc. Ông nhận thức rõ Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Hàn Quốc (chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu), đồng thời không muốn bị cuốn vào cuộc cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung.

Trong cuộc phỏng vấn gần đây với CCTV, ông nói rõ: "Hợp tác an ninh với Mỹ là không thể tránh khỏi, nhưng va chạm với Trung Quốc không có lợi cho lợi ích quốc gia." Đây là thể hiện của chiến lược "linh hoạt tối đa" nhằm tối ưu hóa lợi ích quốc gia trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.

Cuộc tranh luận về chính sách Trung Quốc của ông Lee cũng phản ánh sự phân cực chính trị sâu sắc tại Hàn Quốc. Phe bảo thủ và một bộ phận dư luận có xu hướng cứng rắn hơn với Trung Quốc, đặc biệt sau khi Bắc Kinh áp đặt các biện pháp trả đũa kinh tế khi Hàn Quốc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ năm 2016-2017.

Ông Lee theo đuổi đường lối hòa giải hơn, tương tự các tổng thống tiến bộ trước đây như Kim Dae-jung, Roh Moo-hyun và Moon Jae-in. Tuy nhiên, ông cũng phải đối mặt với thực tế rằng Trung Quốc ngày nay hung hăng hơn nhiều so với thời các tiền nhiệm, và liên minh Hàn-Mỹ-Nhật đã được củng cố mạnh mẽ dưới thời Yoon.

Câu hỏi đặt ra không phải là ông Lee có "thân Trung" hay không, mà là liệu chiến lược cân bằng này có hiệu quả trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung ngày càng gay gắt hay không. Thời gian sẽ trả lời.