62 bản ghi nhớ Việt Nam-Hàn Quốc: Bước ngoặt lịch sử trong quan hệ đối tác chiến lược

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Hàn Quốc từ 10-13/8/2025 đã tạo ra những bước tiến vượt bậc trong quan hệ song phương. Với tổng cộng 62 bản ghi nhớ Việt Nam Hàn Quốc được ký kết (10 thỏa thuận cấp chính phủ + 52 hợp đồng doanh nghiệp), đây được coi là cột mốc quan trọng nhất trong lịch sử quan hệ Việt Nam-Hàn Quốc kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao.

Vai trò then chốt của các bản ghi nhớ trong ngoại giao hiện đại

Bản ghi nhớ Việt Nam Hàn Quốc đóng vai trò như cầu nối pháp lý giữa ý định chính trị và hành động thực tế. Khác với các hiệp định chính thức, bản ghi nhớ (MOU - 양해각서) tạo ra cam kết đạo đức và chính trị mạnh mẽ, đặt nền móng cho các thỏa thuận chi tiết trong tương lai.

Trong bối cảnh hợp tác kinh tế Việt Nam Hàn Quốc ngày càng sâu rộng, các MOU này thể hiện quyết tâm chung của cả hai nước trong việc đối phó với những thách thức kinh tế toàn cầu, đặc biệt là áp lực thương mại từ các cường quốc.

10 bản ghi nhớ cấp chính phủ: Khung hợp tác chiến lược

Chuyến thăm Hàn Quốc của TBT Việt Nam Tô Lâm đã mang lại 10 bản ghi nhớ cấp chính phủ (정부간 양해각서 10건) trên các lĩnh vực then chốt:

1. Khoa học công nghệ (과학기술) - Thiết lập Ủy ban Khoa học Công nghệ chung Hàn-Việt

2. Hợp tác trao đổi bản quyền và quyền liên quan (저작권과 저작인접권 교류 협력)

3. Năng lượng tái tạo (재생에너지) - Hợp tác phát triển năng lượng xanh

4. Xuất khẩu và nhập khẩu lao động (인력 송출·도입) - Cải thiện chất lượng nguồn nhân lực

5. Hợp tác giữa các ngân hàng trung ương (중앙은행 간 협력) - Mở rộng hoán đổi tiền tệ

6. Hợp tác giữa các cơ quan giám sát tài chính (금융감독 당국 간 협력)

7. Giáo dục (교육) - Tăng cường giảng dạy tiếng Hàn

8. Thủy sản (수산) - Phát triển ngành thủy sản bền vững

9. Đào tạo nhân lực năng lượng hạt nhân (원전 인력양성)

10. Hợp tác giữa thành phố Pyeongtaek và Đà Nẵng (평택시-다낭시 교류)

Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung chứng kiến lễ trao Biên bản thỏa thuận tăng cường hợp tác giữa Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng (Việt Nam) và Chính quyền thành phố Pyeongtaek (Hàn Quốc). [kr-credit type="news" source="TTXVN" url="https://www.vietnam.vn/anh-tong-bi-thu-to-lam-chung-kien-le-trao-cac-van-kien-hop-tac-viet-nam-han-quoc"]

Mục tiêu thương mại tham vọng

Một trong những cam kết quan trọng nhất là nâng kim ngạch thương mại lên 150 tỷ USD vào năm 2030, tăng từ mức 86,7 tỷ USD hiện tại. Mục tiêu này phản ánh tầm nhìn dài hạn của cả hai nước trong việc xây dựng quan hệ đối tác kinh tế bền vững.

Xuất khẩu lao động: Cơ hội mới cho lao động Việt Nam

Khung chính sách hiện tại

Xuất khẩu lao động Việt Nam Hàn Quốc hiện được vận hành thông qua Chế độ Giấy phép Lao động (고용허가제) dành cho lao động E-9. Hệ thống này đảm bảo tất cả quy trình tuyển chọn, đưa vào và giới thiệu việc làm được thực hiện bởi chính phủ và các cơ quan công của cả hai nước.

Chương trình đào tạo nâng cao

Bản ghi nhớ mới hứa hẹn cải thiện chất lượng đào tạo cho lao động Việt Nam:

Trước khi nhập cảnh (입국 전 교육):

• Tối thiểu 45 giờ đào tạo tiếng Hàn và kỹ năng cơ bản

• Tiếng Hàn 38 giờ, hiểu biết văn hóa Hàn Quốc 4 giờ

• Luật lao động và xử lý khiếu nại 2 giờ, an toàn công nghiệp 1 giờ

Sau khi nhập cảnh (입국 후 교육):

• 16 giờ đào tạo chuyên sâu về môi trường làm việc (2박 3일)

• Văn hóa nơi làm việc Hàn Quốc, pháp luật lao động

• Hướng dẫn an toàn lao động và quyền lợi người lao động

Hợp tác giáo dục: Đầu tư vào tương lai

Bùng nổ tiếng Hàn tại Việt Nam

Nhu cầu học tiếng Hàn tại Việt Nam đang tăng vọt. Tại Hà Nội, tiếng Hàn đã chuyển từ ngoại ngữ thứ 2 thành ngoại ngữ thứ 1 trong chưa đầy 2 năm, với học sinh bắt đầu học từ lớp 3. Tuy nhiên, số lượng giáo viên chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng.

Giải pháp hợp tác toàn diện

Bản ghi nhớ về giáo dục (교육 협력 양해각서) tập trung vào:

• Cử giáo viên tiếng Hàn (한국어 교사 파견) từ Hàn Quốc sang Việt Nam

• Đào tạo giáo viên địa phương thông qua các workshop và khóa học

• Phát triển giáo trình phù hợp với học sinh Việt Nam

• Trao đổi sinh viên và học giả trong các lĩnh vực khoa học công nghệ

Công nghệ: Nền tảng cho tương lai

Ủy ban Khoa học Công nghệ chung

Việc thành lập Ủy ban Khoa học Công nghệ chung Hàn-Việt (한-베트남 과학기술공동위원회) ở cấp bộ trưởng đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác nghiên cứu và phát triển. Ủy ban này sẽ:

• Xây dựng Viện nghiên cứu chung AI-bán dẫn quy mô 500 tỷ won tại Hà Nội

• Vận hành chương trình trao đổi nhân lực công nghệ 1.000 người/năm

• Hỗ trợ thành lập Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam (VKIST - 베트남 과학기술연구원)

Các lĩnh vực ưu tiên

Hợp tác sẽ tập trung vào:

• Trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy

• Công nghệ bán dẫn (반도체) và vi điện tử

• Công nghệ sinh học và y tế

• Năng lượng tái tạo và công nghệ xanh

Toành cảnh xưởng đóng tàu HD Hyundai Việt Nam ở Khánh Hòa. [kr-credit type="news" source="헤럴드경제" url="https://biz.heraldcorp.com/article/10552972"]

Năng lượng hạt nhân: Đối tác chiến lược trong tương lai

Kế hoạch phát triển điện hạt nhân của Việt Nam

Việt Nam đang có kế hoạch tham vọng phát triển năng lượng hạt nhân với mục tiêu vận hành 4 lò phản ứng vào năm 2035 theo Kế hoạch Phát triển Điện lực lần thứ 8. Đây là cơ hội lớn cho công nghệ hạt nhân Hàn Quốc thâm nhập thị trường Đông Nam Á.

Hợp tác đào tạo nhân lực hạt nhân

Bản ghi nhớ đào tạo nhân lực năng lượng hạt nhân (원전 인력양성 협력 MOU) giữa KEPCO (한국전력공사) và Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Việt Nam (PVN) bao gồm:

• Đào tạo chuyên gia vận hành lò phản ứng - Chương trình đào tạo dài hạn tại Hàn Quốc

• Chuyển giao công nghệ an toàn hạt nhân - Chia sẻ kinh nghiệm 50 năm phát triển điện hạt nhân

• Xây dựng trung tâm mô phỏng - Thiết lập cơ sở đào tạo hiện đại tại Việt Nam

• Hợp tác nghiên cứu phát triển - Đào tạo thế hệ kỹ sư hạt nhân Việt Nam

Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận số 2

Một trong những mục tiêu dài hạn là thúc đẩy xuất khẩu lò phản ứng hạt nhân kiểu Hàn Quốc cho Nhà máy điện hạt nhân số 2 Việt Nam tại tỉnh Ninh Thuận. Dự án này có thể trở thành:

• Dự án hạt nhân đầu tiên của Hàn Quốc tại Đông Nam Á

• Mô hình hợp tác cho các nước ASEAN khác

• Cơ hội xuất khẩu trị giá hàng chục tỷ USD

Hợp tác năng lượng sạch toàn diện

Ngoài hạt nhân, hai nước còn hợp tác trong:

• Điện gió biển quy mô 3GW

• Công nghệ hydro xanh - Sản xuất, lưu trữ và vận chuyển

• Hệ thống lưới điện thông minh

Toàn cảnh nhà máy sản xuất của LS Eco Energy ở Việt Nam. [kr-credit type="news" source="헤럴드경제" url="https://mbiz.heraldcorp.com/article/10481375"]

Pháo tự hành K-9: Hợp đồng quốc phòng lịch sử

Chi tiết hợp đồng đột phá

Pháo tự hành K-9 đánh dấu cột mốc quan trọng với hợp đồng 20 khẩu pháo trị giá 250 triệu USD (khoảng 350 tỉ won, tương đương với 6,6 ngàn tỉ VND). Đây là lần đầu tiên Hàn Quốc xuất khẩu vũ khí sang một nước XHCN và cũng là lần đầu K-9 tiến vào thị trường Đông Nam Á.

Đặc điểm kỹ thuật vượt trội

K-9 Thunder (천둥) sở hữu những tính năng hiện đại:

• Tầm bắn tối đa: 40km với đạn tiêu chuẩn, 54km với đạn tăng tầm

• Tốc độ bắn: 3 phát/phút trong 3 phút đầu, sau đó 1 phát/phút

• Động cơ: 1.000 mã lực, tốc độ tối đa 67km/h

• Trọng lượng chiến đấu: 47 tấn

• Khả năng cơ động: Vượt địa hình phức tạp, độ dốc lên tới 60%

Ý nghĩa chiến lược

Việc Việt Nam trở thành quốc gia thứ 10 trong "Câu lạc bộ người dùng K-9" (K9 유저 클럽) thể hiện:

• Đa dạng hóa nguồn cung vũ khí, giảm phụ thuộc vào các đối tác truyền thống

• Nâng cao năng lực phòng thủ trong bối cảnh an ninh khu vực phức tạp

• Cơ hội mở rộng hợp tác quốc phòng trong tương lai

Lịch trình triển khai

• Giao hàng: Nửa cuối năm 2025

• Triển khai: Lữ đoàn Pháo binh số 204 của Việt Nam

• Đào tạo: Quân nhân Việt Nam đã được đào tạo tại Hàn Quốc từ tháng 11/2024

Triển vọng mở rộng

Ngoài K-9, Việt Nam đang quan tâm đến:

• Hệ thống phòng không Cheongung II (천궁 II) của LIG Nex1

• Radar và hệ thống C4I hiện đại

• Các hệ thống vũ khí hải quân trong tương lai

Pháo tự hành K-9 nổi tiếng của Hàn Quốc. Việt Nam sẽ mua 20 khẩu pháo này trong hợp đồng quốc phòng lịch sử trị giá 250 triệu USD (khoảng 6,6 ngàn tỉ VND). [kr-credit type="news" source="Defense News" url="https://www.defensenews.com/land/2022/02/01/egypt-inks-17-billion-deal-for-k9-howitzers-from-south-korea/"]

Video giới thiệu pháo tự hành K-9 Thunder của Hanwha Aerospace.

52 bản ghi nhớ doanh nghiệp: Động lực tăng trưởng

Phân loại theo lĩnh vực

Trong quan hệ đối tác chiến lược mới, 52 bản ghi nhớ doanh nghiệp (기업간 양해각서 52건) được phân bổ như sau:

• 28 bản hợp tác công nghiệp (산업협력 28건): Đóng tàu, hàng không, AI, tài chính, logistics

• 11 bản về năng lượng (에너지 11건): Năng lượng mặt trời, nhiên liệu xanh, lưới điện thông minh

• 3 bản về đường sắt (철도 3건): R&D tàu tốc độ cao, đào tạo nhân lực

• 10 bản lĩnh vực khác (기타 10건): Thực phẩm, du lịch, dịch vụ

Doanh nghiệp hàng đầu tham gia

SK Innovation dẫn đầu với 5 bản ghi nhớ, tập trung vào:

• Cụm công nghiệp năng lượng tại tỉnh Thanh Hóa và Cà Mau

• Phát triển điện LNG tại thành phố Cần Thơ

• Xây dựng nhà máy cáp cao thế với PVN

Các tập đoàn lớn khác như HD Korea Shipbuilding, KT, Korean Air cũng tham gia tích cực, thể hiện sự quan tâm toàn diện của doanh nghiệp Hàn Quốc đối với thị trường Việt Nam.

Hợp tác tài chính: Nền tảng vững chắc

Thỏa thuận hoán đổi tiền tệ

Hai nước đã đồng ý mở rộng thỏa thuận hoán đổi tiền tệ lên 12 tỷ USD giữa các ngân hàng trung ương, tạo ra:

• Ổn định tỷ giá trong giao dịch thương mại

• Giảm rủi ro cho các doanh nghiệp đầu tư

• Tăng cường thanh khoản trong hệ thống tài chính

Gói hỗ trợ tài chính

Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc cam kết cung cấp gói hỗ trợ tài chính 5 tỷ USD cho các dự án hợp tác, bao gồm:

• Tài trợ dự án hạ tầng lớn

• Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam

• Đầu tư công nghệ và chuyển đổi số

Tác động kinh tế và chính trị

Bối cảnh địa chính trị

Việc ký kết các bản ghi nhớ Việt Nam Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh cả hai nước vừa hoàn tất đàm phán thuế quan riêng biệt với Mỹ. Hàn Quốc đã cam kết đầu tư 350 tỷ USD để giảm thuế từ 25% xuống 15%, trong khi Việt Nam cũng có thỏa thuận tương tự.

Chiến lược "không bị chia rẽ"

Điều này thể hiện chiến lược "không để bị chia thành từng quốc gia riêng rẽ" và tăng cường hợp tác khu vực, đặc biệt khi:

• Nhật Bản đã khẩn cấp đề xuất hội đàm cấp cao ngày 23/8

• Các nước ASEAN đang tìm kiếm mô hình hợp tác mới

• Trung Quốc gia tăng áp lực kinh tế trong khu vực

Tầm nhìn dài hạn

Hợp tác kinh tế Việt Nam Hàn Quốc hướng tới:

• Giảm phụ thuộc thương mại vào các thị trường truyền thống

• Xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và đa dạng

• Tăng cường năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu

Triển vọng và thách thức

Cơ hội phát triển

Với 62 bản ghi nhớ được ký kết, quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam Hàn Quốc đang bước vào giai đoạn mới với nhiều cơ hội:

• Chuyển giao công nghệ tiên tiến trong các lĩnh vực then chốt

• Tăng cường đầu tư từ doanh nghiệp Hàn Quốc

• Mở rộng thị trường xuất khẩu cho sản phẩm Việt Nam

• Xây dựng hub công nghệ khu vực tại Việt Nam

Thách thức cần vượt qua

Để biến các cam kết thành hiện thực, cả hai bên cần:

• Xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả thực hiện các MOU

• Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu hợp tác công nghệ cao

• Hoàn thiện khung pháp lý hỗ trợ thực hiện đầu tư

• Cải thiện hạ tầng logistics và giao thông

Cơ chế theo dõi và đánh giá

Hai nước đã thỏa thuận:

• Tái khởi động Ủy ban Hợp tác Quốc phòng sau 17 năm gián đoạn

• Thiết lập hội đàm 2+2 (Ngoại giao + Quốc phòng) định kỳ

• Hội đàm cấp cao thường niên giữa lãnh đạo hai nước

Chuyến thăm Hàn Quốc của TBT Tô Lâm không chỉ là một sự kiện ngoại giao quan trọng mà còn mở ra kỷ nguyên mới trong quan hệ song phương. Với 62 bản ghi nhớ làm nền tảng, bao gồm những hợp đồng đột phá như K-9 tự hành pháo trị giá 250 triệu USD và cam kết thương mại 150 tỷ USD, Việt Nam và Hàn Quốc đang xây dựng một mô hình hợp tác toàn diện, bền vững, hướng tới mục tiêu trở thành đối tác chiến lược hàng đầu trong khu vực.

Nguồn tham khảo

1. Việt Nam chính thức mua pháo tự hành K-9 – thương vụ xuất khẩu đầu tiên sang nước xã hội chủ nghĩa

2. Hàn – Việt ký 10 biên bản ghi nhớ, đặt mục tiêu thương mại 150 tỷ USD vào năm 2030

3. Hàn – Việt ký 52 MOU hợp tác, mở rộng từ đóng tàu, AI đến lưới điện thông minh

4. Hàn – Việt mở rộng hợp tác năng lượng tái tạo và đào tạo nhân lực hạt nhân nhân dịp thượng đỉnh

5. Thượng đỉnh Hàn – Việt: thúc đẩy hợp tác hạt nhân, công nghệ cao và thương mại

6. Hàn – Việt ký tới 52 MOU: năng lượng, đóng tàu, AI, điện lực, hàng không, đường sắt cùng bứt phá tại Việt Nam

7. SK Innovation triển khai dự án tổng hợp tại Việt Nam: xây dựng nhà máy điện LNG, đầu tư và hạ tầng logistics

8. Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm cấp Nhà nước Hàn Quốc sau 11 năm

9. Hợp tác quốc phòng Hàn – Việt tăng tốc, Hanwha Aerospace và LIG Nex1 kỳ vọng hưởng lợi

10. Tổng thống Lee khởi động ngoại giao thực dụng với Việt Nam: hạt nhân, công nghệ cao, thương mại là trọng tâm